भारताचे परराष्ट्र मंत्री अलीकडेच चीनचे परराष्ट्र मंत्री वांग यी यांची भेट घेतली. या भेटीत दोन्ही देशांमध्ये गेल्या काही महिन्यांत झालेल्या प्रगतीचा आढावा घेण्यात आला. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी गेल्या वर्षी काझान (रशिया) येथे चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांची भेट घेतली होती. त्या ऐतिहासिक चर्चेनंतर भारत-चीन संबंधांमध्ये सकारात्मक बदल दिसून येत आहेत.
परराष्ट्र मंत्र्यांच्या या बैठकीत द्विपक्षीय संबंध “परस्परांच्या हितसंबंधांचा आणि संवेदनशीलतेचा आदर” या तत्त्वावर आधारित असावेत, यावर भर देण्यात आला. भारत आणि चीन हे आशियातील दोन मोठे देश आहेत. या दोन्ही देशांतील स्थिर व रचनात्मक संबंध केवळ द्विपक्षीय व्यापारापुरते मर्यादित नसून, आशिया तसेच जागतिक शांतता आणि समृद्धीमध्येही मोलाची भूमिका बजावू शकतात.
आगामी तियानजिन बैठक
दोन्ही परराष्ट्र मंत्र्यांनी पुढील बैठक तियानजिन (चीन) येथे होणाऱ्या शांघाय सहकार्य संघटना (SCO) शिखर परिषदेत घेण्याचे ठरवले आहे. या परिषदेत सुरक्षा, दहशतवादविरोध, आर्थिक सहकार्य आणि सांस्कृतिक देवाण-घेवाण या विषयांवर महत्त्वपूर्ण चर्चा होण्याची अपेक्षा आहे. भारत व चीन यांचा सहभाग या चर्चेला अधिक वजनदार ठरेल.
भारत-चीन कराराची गरज
गेल्या काही वर्षांत सीमा तणाव, व्यापारातील अडथळे आणि जागतिक राजकीय मतभेद यामुळे भारत-चीन संबंधांवर सावली पडली होती. मात्र, दोन्ही देशांना हे लक्षात आले आहे की परस्पर सहकार्याशिवाय भविष्यातील आव्हानांना तोंड देणे कठीण आहे.
व्यापार आणि गुंतवणूक : चीन हा भारताचा मोठा व्यापार भागीदार आहे. संतुलित व्यापार आणि नव्या गुंतवणूक संधींवर करार होणे दोन्ही अर्थव्यवस्थांसाठी लाभदायक ठरेल.
सुरक्षा आणि सीमा प्रश्न : सीमारेषेवरील स्थैर्य राखण्यासाठी अधिक प्रभावी यंत्रणा निर्माण करण्याची गरज आहे. या मुद्द्यावर दीर्घकालीन करार दोन्ही देशांमध्ये विश्वास निर्माण करू शकतो.
जागतिक सहकार्य : हवामानबदल, तंत्रज्ञान, ऊर्जा सुरक्षेसारख्या जागतिक आव्हानांवर भारत-चीनने एकत्रित भूमिका घेतली, तर त्याचा मोठा परिणाम जगभर जाणवेल.
निष्कर्ष
भारत आणि चीन यांच्यातील संबंध हे फक्त दोन देशांपुरते मर्यादित नसून संपूर्ण आशिया खंडाच्या स्थैर्याशी निगडित आहेत. काझानपासून तियानजिनपर्यंतची ही वाटचाल दाखवते की दोन्ही देश आता अधिक प्रगल्भ आणि सहकार्याच्या भावनेने एकत्र येण्यास उत्सुक आहेत.
स्थिर, पूर्वानुमानित आणि रचनात्मक संबंध हे भारत-चीनसाठीच नव्हे तर संपूर्ण जगासाठी शांतता आणि समृद्धीचे नवे दालन उघडू शकतात.