भारत सरकारने कापूस (Cotton) आयातीवरील इम्पोर्ट ड्युटी ११ टक्क्यांनी कमी करण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. या निर्णयामुळे देशातील टेक्स्टाईल उद्योगाला मोठा दिलासा मिळणार आहे.
गेल्या काही महिन्यांपासून कापसाचे दर वाढल्यामुळे वस्त्रोद्योगावर (Textile Sector) दबाव वाढला होता. कच्च्या मालाच्या किमती वाढल्याने वस्त्र निर्मिती खर्च वाढत होता आणि त्यामुळे निर्यात (Export) स्पर्धात्मकतेवर परिणाम होत होता. भारत हा जगातील सर्वात मोठा वस्त्रोद्योग असलेला देश असून, येथे लाखो लोकांना रोजगार उपलब्ध आहे. त्यामुळे सरकारचा हा निर्णय रोजगार व उद्योगासाठी महत्त्वाचा मानला जात आहे.
कापसावरील इम्पोर्ट ड्युटी कमी झाल्याने आता वस्त्रोद्योगांना परदेशातून कमी किमतीत कच्चा माल मिळू शकेल. यामुळे कपड्यांचे उत्पादन खर्च कमी होईल, निर्यातीत वाढ होईल आणि भारतीय टेक्स्टाईल कंपन्यांची नफा क्षमता सुधारेल. उद्योग तज्ज्ञांच्या मते, यामुळे जागतिक बाजारपेठेत भारतीय कापड अधिक स्पर्धात्मक ठरेल.
टेक्स्टाईल कंपन्या आधीच सरकारकडे कर कमी करण्याची मागणी करत होत्या. अखेर केंद्र सरकारने या मागणीवर सकारात्मक पाऊल उचलले आहे. हा निर्णय गुजरात, महाराष्ट्र, तामिळनाडू आणि पंजाब सारख्या राज्यांतील टेक्स्टाईल उद्योगांना मोठा फायदा देईल.
एकंदरीत, कापूस आयातीवरील ड्युटी कमी झाल्यामुळे देशातील वस्त्रोद्योगाला नवी ऊर्जा मिळेल आणि निर्यात वाढीसह रोजगार निर्मितीला देखील चालना मिळेल, असा उद्योग विश्लेषकांचा विश्वास आहे.
NSE-BSE टेक्सटाईल कंपन्यांची यादी
प्रमुख, मार्केट कॅपच्या आधारावर (2025 मधील अंदाजे आकडे)
- Vedant Fashions Ltd. (NSE: MANYAVAR)
- KPR Mill Ltd. (NSE: KPRMILL)
- Trident Ltd. (NSE: TRIDENT)
- Welspun Living Ltd. (NSE: WELSPUNLIV)
- Vardhman Textiles Ltd. (NSE: VTL)
- Raymond Ltd. (NSE: RAYMOND)
- Arvind Ltd. (NSE: ARVIND)
इतर महत्त्वाच्या कंपन्या:
- Grasim Industries Ltd. – विस्कोस रयॉन (VSF) उत्पादनात आघाडीची, Aditya Birla Group चा सदस्य
- Shiva Texyarn Ltd. – कोयंबत्तूर, यार्न, वस्त्रो, गृह टेक्सटाईल उत्पादनात प्रावीण्य; NSE व BSE दोन्हीकडे सूचीबद्ध आहे
- Indian Card Clothing Company Ltd. – पुण्यातील अचूक अभियांत्रिकी; BSE व NSE वर लिस्टेड
- Bombay Dyeing & Manufacturing Co. Ltd. – Wadia Group च्या खालील एक मोठी टेक्सटाईल निर्माता; BSE/NSE वर सूचीबद्ध
- SRF Ltd. – तांत्रिक टेक्सटाईल्स (टायर कॉर्ड, बेल्टिंग फॅब्रिक्स इ.) मध्ये आघाडीची कंपनी
टेक्सटाईल क्षेत्रातील कंपन्यांना मिळणारे फायदा — विशेषकरून आयात शुल्क कपात आणि धोरणात्मक हस्तक्षेपामुळे
- कच्चा माल आणि उत्पादन खर्च कमी होणे
कापसाच्या आयात शुल्कातील कपातामुळे टेक्सटाईल कंपन्यांना कमी किमतीत कच्चा माल मिळणे शक्य होते, ज्यामुळे उत्पादन खर्च घटतो आणि नफा मार्जिन सुधारतो. - निर्यात स्पर्धात्मकता वाढवणे
यूकेसारख्या बाजारपेठांसाठी कर-रहित प्रवेशामुळे भारतीय वस्त्रोद्योग जागतिक स्पर्धेत अधिक सामर्थ्यशाली होतो. Gokaldas Exports व KPR Mill सारख्या कंपन्यांच्या शेअरना 19% पुष्टी मिळाली - सरकारचे धोरणात्मक पाठबळ
PLI योजना, PM Mitra Parks, टेक्सटाईल धोरण 2024, TUFS यांसारख्या योजनांचा लाभ मिळवून कंपन्यांच्या उत्पादन व नफ्यात वाढ होते - आल्म कचिद्दा मागणी आणि बळकट अर्थव्यवस्था
भारताची वस्त्रोद्योगात मोठी मागणी आहे—स्थिर घरेलू वापर, वाढती मध्यम वर्गीय खरेदी क्षमता आणि निर्यात बाजारपेठा—या सर्व गोष्टींमुळे क्षेत्राला दीर्घकालीन वाढ व स्थिरता प्राप्त होते - पर्यावरण अनुकूलता व नवीन तंत्रज्ञान अंगीकारणे
टिकावू उत्पादन आणि टिकाऊ कपडे या ट्रेंडमुळे Ganesha Ecosphere Ltd. सारख्या कंपन्यांना विशेषतः फायदा होतो. यामुळे दीर्घकालीन वाढ सुनिश्चित होते - वैविध्यपूर्ण उपक्षेत्रांमुळे धोका विसरणे
टेक्सटाईल क्षेत्रात गृह-टेक्सटाईल्स, यार्न, वस्त्र, तांत्रिक टेक्सटाईल्स, रिटेल ब्रँड्स अशा विविध उप-सेगमेंट्स असल्याने कंपन्या धोका व्यवस्थापनात सक्षम राहतात
सारांश टेबल – कंपन्या व त्यांचे मुख्य लाभ
| कंपनी / क्षेत्र | प्रमुख लाभ |
|---|---|
| Vedant Fashions, KPR Mill, Trident, Welspun, Vardhman इ. | मार्केट कॅप प्रमाणे प्रमुख, उत्पादन व विक्री आकारामुळे धोरणांचा फायदा |
| Arvind, Grasim | जीडीपी मधील योगदान, विस्तार, विविधता (रिटेल व तांत्रिक भाग) |
| SRF, Bombay Dyeing, Shiva Texyarn | तांत्रिक व गृह टेक्सटाईल्स मध्ये माहिर; विविध मागणीत सहभागी |
| आयात शुल्क कपात | कच्चा माल स्वस्त, उत्पादन खर्च कमी, नफा वाढी |
| धोरणात्मक मदत | PLI, TUFS, FTA इ. माध्यमातून निर्यात व उत्पादन वृद्धी |
| पर्यावरण अनुकूलता | टिकावू उत्पादनाद्वारे नव्या बाजारपेठांमध्ये प्रवेश सोपा |