RBI ने राज्यव्यापी स्पष्ट केले आहे की किसानांनी, MSME व्यवसायांनी स्वेच्छेने सोने किंवा चांदी गहाण ठेवून घेतलेल्या कर्जांना — collateral-free (म्हणजे बचत-हद्दीतील) कर्ज समजून नियमांचं उल्लंघन नाही, हे मान्य केलं आहे. याचा मुख्य उद्देश ग्रामीण व लहान शेतकरी/उद्योगांनाही अधिक कर्ज मिळावून देणे आहे.
📝 RBI ची स्पष्टता – थोडक्यात
- स्वैच्छिक गहाण: RBI म्हणते, जर शेतकरी किंवा लहान उद्योग स्वेच्छेने सोने/चांदी गहाण ठेवता, तर ते collateral-free loan प्रमाणे मानले जाईल; नियमांप्रमाणे हे गैरकायदेशीर नाही.
- रेखांकित मर्यादा:
कृषी कर्जासाठी उपयुक्त मर्यादा: ₹2 लक्षापर्यंत
MSME/PMEGP कर्जासाठी उपयुक्त मर्यादा: ₹10 लाख
(MSME साठी ₹25 लाख पर्यंत वाढवता येऊ शकते)
3. बँकांचे बंधन नाही: बँका गहाण मागू शकतात पण ते
बंधनकारक असेल तरच; गहाण ठेवणे पूर्णपणे स्वैच्छिक
असायला पाहिजे.
4. LTV (Loan-to-value) दर: गहाण दिल्यावर त्याचा
मूल्यांकन 75% (किंवा 85% ₹2.5 लाख आकारापर्यंत
कर्जाबाबत) ठेवता येऊ शकतो.
💡 फायदे आणि वापरकर्ता दृष्ट्या परिणाम
ग्रामीण कर्जग्राहकांसाठी सुविधा: जेथे जमीन/धरमाडा नसतो, तेथे सोने/चांदीचे गहाण ठेवणे अधिक सुलभ आणि विश्वसनीय माध्यम आहे.
गुंडाळणूक नियमांचे पालन: RBI ने हे स्पष्ट केल्याने बँकांनाही शेतकर्यांना ते कर्ज देण्यासाठी स्पष्टीकरण मिळाले आहे.
नियमांमध्ये स्थिरता: कृषी व MSME कर्ज धोरणात यामुळे क्लारिटी आली आहे.
🔍 सारांश:
मुद्दा स्पष्टीकरण
स्वैच्छिक गहाण मान्य आहे, नियम उल्लंघन नाही
मर्यादा कृषी ₹2 लाख, MSME ₹10–25 लाख
बँकांचे अधिकार जबरदस्ती नाही, स्वेच्छा आवश्यक
LTV 75–85% (कर्जाच्या रकमेनुसार)
सारांशः RBI ने कर्ज निर्धारणात लवचीकता वाढवली आहे, ज्यामुळे ग्रामीण व लहान उद्योगांना त्यांची मालमत्ता गहाण ठेवून सुरक्षित कर्ज घेता येऊ शकते.