सेंट्रल विस्टाचा टप्पा पूर्ण – कर्तव्य भवन ३ भारताच्या नव्या युगाचे प्रतीक

नवीन ‘कर्तव्य भवन-३’ चे उद्घाटन पंतप्रधान मोदींच्या हस्ते – प्रशासनाचा नवा अध्याय सुरू

📍 नवी दिल्ली | ५ ऑगस्ट २०२५ – भारताच्या प्रशासनिक केंद्रात एक ऐतिहासिक पाऊल टाकत, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ६ ऑगस्ट रोजी कर्तव्य भवन-३ या नव्या सेंट्रल सेक्रेटेरिएट इमारतीचे उद्घाटन करणार आहेत. या भव्य इमारतीचा समावेश सेंट्रल विस्टा पुनर्विकास प्रकल्पात आहे.

🏢 कर्तव्य भवन-३ ची वैशिष्ट्ये

ही इमारत सामायिक केंद्रीय सचिवालय (Common Central Secretariat) म्हणून कार्य करेल.

येथे गृह मंत्रालय, कार्मिक आणि प्रशिक्षण विभाग (DOPT), गृह खात्याशी संबंधित उपविभाग, व इतर काही प्रमुख मंत्रालयांचे कार्यालय असतील.

नवीन वास्तुशास्त्रीय डिझाईन, ऊर्जेची बचत, आणि आधुनिक सुविधांनी सज्ज अशी ही इमारत आहे.

जुन्या नॉर्थ आणि साउथ ब्लॉकमधून अनेक कार्यालयं येथे हलवली जातील.

कर्तव्य भवन-३ मध्ये राहणारी महत्त्वाची कार्यालये:

1️⃣ गृह मंत्रालय (Ministry of Home Affairs)

अंतर्गत सुरक्षा, राज्ये व केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रशासकीय कामकाज

आपत्ती व्यवस्थापन व सीमा सुरक्षा संबंधित विभाग

2️⃣ कार्मिक, प्रशिक्षण व सार्वजनिक तक्रार विभाग (Department of Personnel and Training – DoPT)

आयएएस/आयपीएस अधिकाऱ्यांचे प्रशिक्षण, बदली व प्रशासन

लोकसेवा आयोग (UPSC) व इतर प्रशासकीय सुधारणा

3️⃣ राजभाषा विभाग (Department of Official Language)

हिंदी भाषेचा सरकारी वापर वाढवण्यासाठी धोरण व अंमलबजावणी

4️⃣ आंतरिक सुरक्षा विभाग (Department of Internal Security)

पोलीस यंत्रणा, NIA, गुप्तचर यंत्रणा यांचे प्रशासन

5️⃣ सीमा व्यवस्थापन विभाग (Border Management Division)

BSF, ITBP, सीमा संरचना व समन्वय

6️⃣ JKL (Jammu, Kashmir & Ladakh Affairs Division)

केंद्रशासित प्रदेशांच्या विकास योजनांवरील लक्ष

🔍 यासोबतच कर्तव्य भवन-३ मध्ये खालीलही विभागांची कार्यालये असण्याची शक्यता आहे:

सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी विभाग

स्थानिक प्रशासनासोबत समन्वय करणारे विविध कक्ष

Cyber सुरक्षा आणि माहिती विभागांचे उपकार्यालय

सेंट्रल विस्टा प्रकल्पातील महत्त्व

सेंट्रल विस्टा हा भारत सरकारचा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प असून, त्यामध्ये नवे संसद भवन, पंतप्रधान निवासस्थान, उपराष्ट्रपती भवन आणि सचिवालयाची पुनर्रचना समाविष्ट आहे.
कर्तव्य भवन-३ हे त्यातील एक महत्त्वाचे पाऊल असून प्रशासकीय कार्यक्षमता आणि डिजिटायझेशन सुलभ करणे यामागचा उद्देश आहे.

🛠️ पर्यावरणस्नेही व कार्यक्षम इमारत

स्मार्ट ऑफिस तंत्रज्ञान

सौरऊर्जा वापर

हरित प्रमाणपत्र (Green Building Certification) मिळवण्यासाठी डिझाइन

🎯 या नव्या युगाचा उद्देश

“कर्तव्य भवन-३ केवळ इमारत नाही, तर ती भारताच्या नवे प्रशासनिक दृष्टिकोनाचे प्रतिक आहे,” असे सरकारचे म्हणणे आहे.

या उद्घाटनामुळे केंद्र सरकारची अनेक कार्यालये एका ठिकाणी एकत्र येतील, ज्यामुळे निर्णय प्रक्रियेत गती येईल, संवाद सुधारेल आणि प्रशासन खर्चात कपात होईल.