सेमीकंडक्टर चिप बनून भारताचा इतिहास – Made in India चिप आणि त्याची महत्वाची भूमिका
परिचय
“सेमीकंडक्टर चिप बनवून भारताने इतिहास रचला”, ही भारताच्या स्वावलंबनाच्या दिशेतील एक निर्णायक पायरी आहे.
इतिहासातील टप्पे
Vikram-32 बिट प्रोसेसर – ISRO आणि SCL यांनी तयार केलेला, भारताचा सर्वप्रथम पूर्णपणे देशांतर्गत तयार 32-बिट चिप, जो खास अवकाश आणि संरक्षण क्षेत्रासाठी बनवलेला आहे .
QFP चिप – CG Semi – गुजरातच्या Sanand प्लांटमध्ये CG Power-Renesas-Stars Micro च्या औत्सोर्स्ड OSAT (Assembly & Test) सुविधा अंतर्गत तयार होणारा व्यावसायिक “Made-in-India” चिप .
शैक्षणिक पुढाकार – NIT Rourkela आणि PMEC Berhampur ने विविध प्रकारचे टेस्ट/उत्पादन-स्तरावरील छोटे चिप्स विकसित केले .
APEEC1 – IIT (ISM) Dhanbad – SCL Mohali द्वारे fabrication केलेला लो-पॉवर analog memristor emulator chip, जो जीवसमान synapse चे अनुकरण करतो .
महत्व / Strategic Insight
माहिती आणि इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रातील भारताची आत्मनिर्भरता वाढवण्याच्या सरकारच्या India Semiconductor Mission चा केंद्रीय भाग (<₹76 हजार कोटी) .
वर्तमान आणि भविष्य
CG Semi चे pilot facility दररोज 5 लाख चिप्स बनवण्यास सक्षम, 2027 पासून पूर्ण उत्पादनाची तयारी .
Tata Electronics चाच Assam मध्ये Jagiroad येथे ₹27,000 कोटीच्या Assembly & Test फॅसिलिटीचे स्थापत्य, 2025 मधून operation सुरू होण्याची शक्यता .
२. BSE & NSE सूचीबद्ध सेमीकंडक्टर किंवा संबंधित कंपन्यांची यादी
खाली काही प्रमुख कंपन्या आहेत ज्यांचा संबंध सेमीकंडक्टर, इलेक्ट्रॉनिक घटक, किंवा संबंधित सेवा क्षेत्राशी आहे आणि त्या BSE किंवा NSE मध्ये सूचीबद्ध आहेत:
मुख्य कंपन्या (BSE/NSE सूचीबद्ध)
Bharat Electronics Ltd (BEL) – PSUs मधील Navratna, सेमीकंडक्टर आणि Defence-Electronix क्षेत्रावर सक्रिय .
HCL Technologies Ltd – चिप डिझाईन, VLSI सेवा, वैश्विक सेमीकंडक्टर क्षेत्रात महत्वाची भूमिका .
CG Power and Industrial Solutions Ltd – CG Semi OSAT सुविधेसाठी संलग्न, सेमीकंडक्टर संबंधित सेवा .
Vedanta Ltd – Gujarat मध्ये sealer fabs योजनेत गुंतवणूक (भविष्याचा भाग) .
Dixon Technologies (India) Ltd – Consumer electronics manufacturing, EMS, चिप-समर्थित उत्पादन क्षेत्रातील सहभाग .
Tata Elxsi Ltd – डिझाईन आणि तंत्रज्ञान सेवा, Semiconductor-समर्थित विकसनशील उद्योगात गुंतलेली .
MIC Electronics Ltd, Moschip Technologies Ltd, SPEL Semiconductor Ltd, Solex Energy Ltd – थोड्या प्रमाणात सेमीकंडक्टर/ELectronics घटक क्षेत्राशी संबंधित लहान किंवा मध्यमscale companies .
Havells India Ltd, Polycab India Ltd, V-Guard Industries Ltd, ABB India Ltd – इलेक्ट्रॉनिक घटक आणि इन्फ्रास्ट्रक्चर सेवांमध्ये सक्रिय, सेमीकंडक्टर ज़ॅप्लिकेशनशी निगडित .
Kaynes Technology India Ltd – Semiconductor sector मध्ये supply chain / manufacturing services पुरवणारी कंपनी, BSE500 मध्ये सूचीबद्ध .